Turfkoelen in Aijen
Wanneer we van de huidige welvaart genieten en ons druk maken om het milieu en de CO2 uitstoot, vergeten we soms wel eens hoe het was in de tijd van onze voorouders in deze regio. Dit gebied tussen de Maas en de Duitse grens kende vroeger erg weinig welvaart.
Restanten hiervan zijn nog steeds de ‘Turfkoelen’ in Aijen. Aan de westkant van de huidige Rijksweg, de N271, werd vroeger nog turf als brandstof gewonnen. Deze vergane planten, bladeren en struiken werden als drab uit het moeras geschept. Deze liet men op de kant drogen en werden daarna in blokken gestoken: dit noemde men indertijd ‘turfsteken´. Deze gedroogde turfblokken waren goedkope brandstof nog voordat hout, kolen en olie hiervoor gebruikt werden.
Momenteel is dit proces van veenvorming (turf), weer opnieuw begonnen in de lege ‘Turfkoelen´ in de ‘Boenders’ (Aijerbroek) in Aijen. Er was in de vroegere jaren geen centrale verwarming en al zeker geen warmtepomp. Elke woning werd warm gestookt door een kachel en ook het fornuis moest gestookt worden. Aanvankelijk met hout en turf, en later met kolen en briketten.
Dat betekende wel dat de kachel elke morgen weer opnieuw opgestookt moest worden. Alleen de huiskamer en keuken werden dan verwarmd.
Een badkamer bestond toen nog niet, men werd gewassen in een teil met warm water. Wanneer het in de winter vroor dat het kraakte, vroor het ook op de slaapkamers en op zolder. Sommige mensen hadden in bed een slaapmuts op tegen de kou. HR++ glas kende men niet en zodoende ontstonden er ijsbloemen op de slaapkamerruiten, dit was de bevroren waterdamp van de uitgeademde lucht. Je kon vanwege de ijsbloemen niet door de ruiten kijken, kinderen smolten een kijkgat in de ijsbloem. Dat deden ze met hun warme vingers of hete adem maar niet met de tong want die plakte dan vast aan het glas. Het gehele huis was ‘s morgens dan ook ijskoud voordat de kachel of fornuis werd aangestoken. Kinderen werden niet met de auto naar school gebracht maar gingen te voet en kregen soms ‘wintertenen’ van de kou.
Tegenwoordig kunnen we ons dit allemaal niet meer voorstellen; we regelen bijvoorbeeld de verwarming op afstand met onze smartphone. Toch blijft het een mooie herinnering aan de vroegere tijd.
Deze bijdrage is tot stand gekomen dankzij stichting Archief Aijen, bereikbaar via e-mail:
archiefaijen@hotmail.com
