Eerste telefoons in Aijen en Bergen
Wanneer we heden ten dage de telefoon of GSM gebruiken om te bellen, beseffen we waarschijnlijk te weinig wat hieraan is voorafgegaan. Namelijk meer dan 100 jaar geleden, ca. 1920 zijn in onze regio de postkantoren in gebruik genomen. Dat gebeurde met de nu nog bestaande naam PTT oftewel Post Telegraaf Telefoon. De eerste twee, Post (postkoets) en Telegraaf (telegram) bestonden al eerder, het telegram was de voorloper van de telefoon met morsecodes.
In 1922 komt de eerste telefoon-aansluiting in Aijen: De Stoom-zuivelfabriek St. Antonius met telefoonnummer 5. In de beginjaren waren er maar sporadisch aanslui-tingen. De eerste telefoons waren nagenoeg allemaal van hout en handgemaakt. De onderdelen waren gemonteerd op een houten plank met een houten behuizing. Deze toestellen hingen vaak aan de muur.
Toestellen met een kiesschijf komen in deze periode nog nauwelijks voor, omdat in Nederland pas later de automatische elektromechanische telefooncentrale haar intrede doet. Aanvankelijk zelfs ééncijferig. Het Hulptelefoonkantoor: dat begon bij Niesten in Oud Bergen met nummer 1, daarna het Gemeentehuis (Raadhuis) met telefoonnummer 2. De eerste aansluiting in Aijen was de Coöperatieve Stoom melkfabriek in Aijen met nummer 5. Geleidelijk aan kwamen er meer aansluitingen die voortaan uit twee cijfers bestonden.
Om vroeger iemand via de telefoon te bellen was een uitgebreide operatie, namelijk elke aansluiting had een directe draadverbinding met het postkantoor. Om te beginnen met "bellen" moest de beller met een slinger stroom opwekken, waardoor op het postkantoor een bel begon te rinkelen. De bediende nam dan op en vroeg naar wie in welke plaats je wilde bellen. Hij verbond je dan door met degene in zijn dorp en anders verbond hij je door met een postkantoor in Gennep. Dus als men naar Den Haag wilde bellen waren dat meer dan vier handelingen die handmatig doorverbonden moesten worden.
Tussen 1969 en 1975 werd bij het netnummer een nummer toegevoegd, bij Aijen werd bijvoorbeeld het nummer 34 toegevoegd, Aijen werd 08854-341234. Vanaf oktober 1995 met operatie Decibel is dit een 10-cijferig nummer geworden. Voor Aijen-Bergen werd dit dus veranderd in 0485-341234.
Geleidelijk aan werd het handmatig doorverbinden geautomatiseerd door telefooncentrales. Toch duurde het nog jaren voordat de telefoon voor iedereen beschikbaar was. Zelfs na de oorlog in 1950 hadden veel woningen nog geen telefoon (aansluiting). Men vroeg dan in de buurt of je bij iemand van de telefoon gebruik mocht maken. Je stond daar dan in de gang want een telefoon hing daar meestal aan de muur. Bij bewoners waar regelmatig gevraagd werd om te mogen bellen had men een teller gemonteerd 10 cent per minuut!!
Ook de privacy was geen probleem, men had de telefoongidsen van heel Nederland met naam, adres en telefoonnummer van iedereen!
Naar het buitenland bellen was een kostbare aangelegenheid van enkele euro's (guldens).
Als we deze welvaartsgroei vergelijken waarbij men via WhatsApp de gehele wereld zelfs met foto's en video 24/7 gratis bereikbaar is, dan beseffen we pas hoeveel meer geluk we hebben dan de bewoners van 1920-1950. Toch is het contact maken met een ander persoon via de digitale telefoon niet ontkomen aan de historie omdat we het nog steeds "bellen" noemen.
Zonder dat er zo'n metalen bel aan te pas komt.
Deze bijdrage kwam tot stand dankzij Historisch Archief Aijen, bereikbaar via e-mail: archiefaijen@hotmail.com
