Gaat Bergen landbouwgrond 35 jaar in erfpacht aan Stichting De Marke geven?

Nieuw Bergen |  Als het aan het college van B&W van de gemeente Bergen ligt gaan grote delen van haar landbouwgrond langdurig in erfpacht aan Stichting De Marke, blijkt uit een recent raadsvoorstel waarin het college uitvoering geeft aan de motie “Tijdelijke pauze overdracht pachtgronden”. De erfpachtovereenkomsten duren 35 jaar. De Marke krijgt daarmee sturende controle over liberale pachtgronden en zal op termijn ook reguliere pachtgronden beheren.

Volgens het college moet De Marke als uitvoeringsorganisatie de transitie naar “toekomstbestendige landbouw” versnellen: meer biodiversiteit, betere bodemkwaliteit en ruimte voor innovatie. Afspraken zijn vastgelegd in een mantelovereenkomst uit 2023; De Marke belooft jaarlijks te rapporteren en samen met de gemeente elke vijf jaar te evalueren.

Critici waarschuwen echter voor serieuze risico’s. Een erfpachttermijn van 35 jaar kan leiden tot langdurige lock-in, waardoor de gemeente weinig speelruimte heeft om beleid bij te sturen bij nieuwe wetgeving of onverwachte effecten. Omdat De Marke niet aan mededingingsregels hoeft te voldoen, ontstaat het gevaar van beperkte markttoegang en minder transparantie bij toewijzing van pacht — iets dat kleine of beginnende lokale boeren kan benadelen, ondanks de officiële voorrang bij liberale pacht.

Ook bestaat het risico dat toezicht en handhaving van duurzaamheidsdoelen onvoldoende effectief zijn: vijfjaarlijkse evaluaties kunnen te traag zijn om negatieve ontwikkelingen te keren. Daarnaast waarschuwen deskundigen voor belangenverstrengeling: de gemeente heeft wel een zetel in het bestuur van De Marke, maar het verschuiven van beheer naar een stichting kan politieke verantwoordelijkheid onduidelijk maken.

Financiële risico’s en reputatieschade staan ook op het spel als doelstellingen niet worden gehaald of als claims ontstaan door langlopende verplichtingen. Voorstanders wijzen op de praktijkervaring en expertise van De Marke in natuurbeheer, maar tegenstanders vragen om kortere erfpachttermijnen, strakkere tussentijdse meetbare indicatoren en een transparanter selectie- en klachtenmechanisme.

Door dit voorstel kan de huidige wethouder Splinter als bestuurslid van De Marke, ook na zijn wethouderschap, grotendeels blijven bepalen wat, waar en door wie in de gemeente Bergen wordt ontwikkeld bij elk besluit waarin advies van De Marken nodig is.

De eerste gezamenlijke evaluatie tussen gemeente en De Marke staat gepland voor 2028. Tot die tijd ligt veel beleidsflexibiliteit en mogelijke verantwoordelijkheid buiten directe gemeentelijke invloed — tot ongenoegen van een deel van de lokale landbouwgemeenschap.

Lees hier het hele voorstel >>>>