Donkere wolken boven Energielandgoed na wegvallen SDE subsidie

Well | Het ambitieuze project Energielandgoed Wells Meer (ELWM), dat voor minimaal 50% moet bijdragen aan de doelstelling van de gemeente Bergen om in 2030 energieneutraal te zijn, is in zwaar weer terechtgekomen. Door de aanhoudende crisis op het elektriciteitsnet is de project-BV gedwongen de felbegeerde SDE++-subsidieaanvraag in te trekken. Dit besluit kan verstrekkende gevolgen hebben voor de economische haalbaarheid en de financiële risico’s van de gemeente.

Het knelpunt: 2032
De directe aanleiding voor het intrekken van de subsidieaanvraag is de vertraging bij de netbeheerders TenneT en Enexis. Een fysieke netaansluiting en de benodigde transportcapaciteit worden nu pas omstreeks 2032 verwacht. Hierdoor kan het project niet voldoen aan de harde voorwaarde van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) om vóór 31 december 2025 een bewijs van opdrachtverlening voor de apparatuur te overleggen. Zonder zicht op een tijdige aansluiting is het plaatsen van dergelijke miljoenenorders bedrijfseconomisch onverantwoord.

Financiële impact: miljoenen aan inkomsten onzeker
De SDE++-subsidie fungeert als een prijsgarantie die de “onrendabele top” van duurzame energieprojecten dekt. Het wegvallen hiervan raakt de kern van de businesscase.

Gederfde inkomstenzekerheid: In het Masterplan werd uitgegaan van een jaarlijkse omzet van circa € 26,4 miljoen. Over de volledige subsidieperiode van 16 jaar zou dit neerkomen op een totale kasstroom van ruim € 422 miljoen.

Rendement onder druk: De berekeningen waren gebaseerd op een basisbedrag van € 88 per MWh voor zon en € 71 per MWh voor wind. Zonder dit vangnet is het project volledig afhankelijk van de volatiele marktprijzen van de komende 30 jaar, waardoor het beoogde rendement op het eigen vermogen van 11,7% (of de herijking naar 8%) niet langer gegarandeerd is.

Risico’s voor de gemeente Bergen
Voor de gemeente, die de regie en “grip” op het project wil behouden, ontstaan er diverse bedreigingen.

Druk op ontwikkelbudget: Het budget voor de huidige ontwikkelfase (fase 4) van € 2,15 miljoen staat onder “zware druk” door de langere doorlooptijd.

Hoevepacht en leningen: Onlangs heeft de raad een krediet van bijna € 2,48 miljoen beschikbaar gesteld voor de onteigening van de hoevepacht. Deze kosten worden nu gemaakt zonder dat er op korte termijn inkomsten uit dividenden of pacht tegenover staan.

Financierbaarheid: Banken eisen vaak een SDE-beschikking voor het verstrekken van projectfinanciering. Zonder deze staatsgarantie kan het project als “onbankbaar” worden bestempeld voor de benodigde leningen van circa € 170 tot € 180 miljoen.

Verlies van controle: Als de businesscase niet meer sluitend is, kan de gemeente gedwongen worden het project over te dragen aan externe marktpartijen, wat botst met de visie “van en voor Bergen”.

Van sprint naar marathon
Ondanks de tegenslag blijft de gemeente strijdbaar. Het plan is om in de toekomst opnieuw SDE++ aan te vragen wanneer de aansluittermijn concreter is. De strategie van ‘just in time’ bouwen is echter veranderd in een financiële marathon tot 2032. Voor de inwoners van Bergen betekent dit dat de weg naar energieonafhankelijkheid langer, duurder en risicovoller is geworden, waarbij de lokale overheid alle zeilen bij moet zetten om het project VerduurSAMEN2030 levensvatbaar te houden.